Gå til innhold

2 Vær utholdende i bønn, våk og be med takk til Gud!

Anders Aschim er bibelomsetjar i Det Norske Bibelselskapet.

Foto: Anders Aschim er bibelomsetjar i Det Norske Bibelselskapet.

Guds namn - Glimt frå den nye bibelomsetjinga

09. mai 2011.

«Dette er forteljinga om himmelen og jorda då dei var skapte, på den tid JHWH Gud hadde laga jorda og himmelen» (1 Mos 2,4).

Dette er første gongen vi møter dei fire hebraiske bokstavane jod-he-waw-he som namn på Bibelens Gud, men slett ikkje siste. Om vi ser bort frå små bindeord og preposisjonar, er JHWH det ordet som førekjem oftast i Det gamle testamentet, heile 6828 gonger. Sannsynlegvis er uttalen av namnet «Jahve», men hundre prosent sikre kan vi ikkje vere. I samsvar med ein svært gammal tradisjon blir nemleg ikkje det heilage namnet uttala når ein les den hebraiske teksten høgt. I staden les ein eit anna ord, som oftast «Herren» eller «Gud».

I hebraisk skrift fanst det opphavleg berre konsonantteikn. Bibelmanuskripta som omsetjinga vår byggjer på, er frå 1000-tallet etter Kristus. Desse manuskripta har vokalteikn òg. Her skriv ein konsonantane JHWH med vokalar som viser kva for eit ord ein skal lese, enten adonaj - «Herren» - eller ælohim - «Gud». Men tradisjonen er mykje eldre. Alt Septuaginta, den førkristne greske omsetjinga av Det gamle testamentet, nyttar som regel kyrios - «Herre» - eller theos - «Gud» - som attgjeving av JHWH-namnet. Og mellom dei såkalla «Dødehavsrullane» frå Qumran har ein funne bibelmanuskript frå førkristen tid som enten markerer JHWH-namnet ved å bruke ei svært gammal hebraisk skrift som vik av frå resten av teksten, eller som rett og slett erstattar namnet med fire prikkar, tydelegvis for å sikre at ingen kom i skade for å uttale det heilage namnet under høgtlesing.

I moderne omsetjingar er det vanleg å følgje denne gamle tradisjonen. Vi omset altså gudsnamnet JHWH med «Herren» eller «Gud», og det kjem vi også til å gjere i Bibel 2011. Men i somme utgåver av den nye bibelomsetjinga prøver vi å vise lesarane nøyaktig kvar JHWH-namnet står i teksten. Vi kjem til å nytte ei løysing som lenge har vært vanleg i engelske omsetjingar: Når det står HERREN eller GUD med store bokstavar, er det eit signal om at dette er ei omsetjing av det hebraiske namnet JHWH.

Av: Anders Aschim, bibelomsetjar